کیان برنا

سهندسازه

آموزش رویت

بتن پیش تنیده که در زبان انگلیسی به آن Prestressed concrete می گویند، به منظور کنترل تنش های کششی و ترک های ناشی از لنگر خمشی که بر اثر بارهای وارد بر آن به وجود می آید، تولید می شود.

به بیان دیگر می توان گفت پیش تنیدگی در بتن عبارت است از ایجاد یک تنش ثابت و دائمی به اندازه لازم در یک عضو بتنی، به صورتی که در اثر این تنش، تنش های ناشی از بارهای مرده و زنده در عضو مورد نظر خنثی می شود و مقاومت باربری آن افزایش پیدا کند.

بنابراین می توان گفت این بتن ها برای رفع ضعف بتن در برابر کشش تولید و مورد استفاده قرار می گیرد. آن چه که در ساخت بتن پیش تنیده حائز اهمیت است، استفاده از مصالح با کیفیت می باشد.

با این مقدمه در ادامه این مطلب از ساختمانچی به بیان توضیحات بیش تر در این زمینه خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

ویژگی های بتن پیش تنیده

همان گونه که در بالا گفتیم، ساخت بتن پیش تنیده در جهت کنترل تنش های کششی و ترک های ناشی از لنگر خمشی بر اثر بارهای واردشده صورت می گیرد.

از آن جایی که بتن و فولاد در معرض تنش های زیادی قرار دارند و هم چنین بر اثر اتلافات پیش تنیدگی که می تواند باعث کاهش نیروی پیش تنیدگی شود، باید از مصالح با مقاومت بالا استفاده شود.

میزان دوام و ایمنی بتن پیش تنیده به طرح و اجرای آن بستگی دارد و نمی توان به طور قطع در مورد آن نظر داد. از این رو به منظور افزایش دوام بتن، قبل از استفاده آن و واردشدن بار، با توجه به شدت بارگذاری، بتن و فولاد تحت تنش قرار می گیرند تا میزان دوام و ایمنی آن ها مورد بررسی قرار گیرد.

بتن پیش تنیده چیست

وزن ساختمان هایی که در آن ها از بتن پیش تنیده استفاده می شود، کم تر از ساختمان هایی است که از بتن مسلح در ساخت آن ها استفاده شده است. در استفاده از بتن های پیش تنیده، از مقاومت تمام سطح مقطع بتن استفاده می شود و همین امر نیاز به بتن را کم تر می کند. 

هم چنین فولادهایی که در بتن پیش تنیده مورد استفاده قرار می گیرند، دارای مقاومت زیادی اند. همین امر سبب می شود میزان فولاد مصرفی کاهش یابد که خود بر کاهش وزن ساختمان تاثیرگذار می باشد.

اجرای بتن پیش تنیده

بتن های پیش تنیده کامل و جزئی هستند. بتن های پیش تنیده کامل به سازه هایی می گویند که در هیچ نقطه ای از آن تنش کششی وجود نداشته باشد.

در مقابل سازه بتنی پیش تنیده جزئی به سازه ترک خورده تحت بارهای بهره برداری گفته می شود. اجرای بتن پیش تنیده به دو صورت شکل گرفته و دسته بندی می شوند:

بتن پیش کشیده

در تیرهای بتنی پیش کشیده ابتدا فولادهای تکمیلی و فولادهای برشی در مقطع، در جای خود قرارگرفته و پس از آن فولادهای پیش تنیده در قالب مستقر می شوند.

بخوانید!  مزایای استفاده از میلگرد FRP در سازه های بتنی

سپس در دو قسمت انتهایی با استفاده از مهارهای مخصوص نگهداری و کشیده می شود و پس از آن عملیات بتن ریزی در قالب انجام می گردد.

بتن پس کشیده

تیرهای بتنی پس کشیده خود به دو دسته غیر چسبنده و چسبنده تقسیم بندی می شوند. در بتن غیرچسبنده، از غلاف های توخالی در بتن و در مسیر عبور فولادهای پیش تنیده استفاده می شود.

 پس از آن در دو انتهای تیر از یک وسیله مهاری دیگر قبل از بتن ریزی استفاده و جای گذاری می شود. سپس پس از رسیدن بتن به مقاومت مورد نظر، فولاد پیش تنیدگی از داخل غلاف عبور داده می شود و با استفاده از جک هایی که به ورق سر تکیه می کنند، کشیده می شوند.

پس از عبور فولادهای پیش تنیده، برای محافظت از فولادها و به منظور ایجاد چسبندگی، از دوغاب سیمان استفاده می شود که به آن بتن پس کشیده چسبنده می گویند.

مزایای بتن پیش تنیده

مزایا بتن پیش تنیده

  • انعطاف پذیری
  • عدم وجود ترک های بتنی و خیز
  • کاهش وزن سازه
  • سرعت اجرای بالا
  • امکان تست سازه قبل از بارگذاری
  • اقتصادی و بصرفه بودن
  • بهبود عملکرد لرزه ای

معایب بتن پیش تنیده

  • احتمال تخریب سیستم سقف به دلیل وجود کابل های کشیده شده
  • احتمال افت و وادادگی کابل هابه دلایلی چون کاهش اصطکاک بین غلاف و کابل، فرو رفتن گوه گیرداری در ابتدا و انتها کابل، کهولت کرنش و جمع شدگی بتن

اجزاء تشکیل دهنده سازه های پیش تنیده

بتن

بتنی که در سازه های پیش تنیده مورد استفاده قرار می گیرد، باید از مقاومتی بیش از آن چه در سازه های بتن مسلح استفاده می شود، برخوردار باشند.

از آن جایی که این بتن تحت اثر نیروهای بزرگ تر قرار دارند، باید از کیفیت بالایی برخوردار باشند که همین امر از لحاظ اقتصادی نیز مقرون به صرفه تر خواهد بود. استفاده از بتن با مقاومت بالا می تواند ابعاد مقطع و در نتیجه وزن آن را کاهش دهد.

فولاد پیش تنیده

فولادهای پیش تنیده فولادهایی هستند که از مقاومت کششی زیادی برخوردار هستند. دلیل این امر امکان وجود تنش های زیاد در فولاد می باشد. این گونه فولادها از خاصیت ارتجاعی و خمیری در تنش های بسیار بالا برخوردار می باشند.

فولادهای پیش تنیده نسبت به زنگ زدگی مقاوم هستند. قطر کم این فولادها و سطح تماس خارجی بزرگ به منظور افزایش خاصیت چسبندگی با بتن از دیگر ویژگی های این فولادها می باشد. ساخت فولادهای پیش تنیده به سه شکل مفتول، سیم، رشته، کابل و میله انجام می شود.

بتن پیش تنیده ساختمانی

مفتول های پیش تنیده

این مفتول ها دارای قطر 4 تا 8 میلی متر می باشند که هم در بتن پیش کشیده و هم در بتن پس کشیده استفاده می شوند. برای ساخت مفتول ها ابتدا شمش فولاد را به شکل گره، نورد می کنند و پس از اینکه میلگردها سرد شد، میله ها را می کشند تا مقاومت آن افزایش یابد.

پس از این مرحله، مفتول ها را برای زمان معینی به صورت یکنواخت حرارت می دهند تا تنش های آن آزاد شود. این فولاد دارای سستی معمولی می باشد. سستی فولاد یعنی برای کاهش تنش فولاد، آن را تحت بار معینی در درجه حرارت و طول ثابت قرار می دهند.

بخوانید!  شیشه میرال، مزایا و کاربرد آن

در صورتی که پس از عملیات کشش سرد و همزمان با اعمال حرارت برای بهتر شدن خواص الاستیک فولاد و کاهش سستی آن به فولاد، یک تنش کششی حدود 65 درصد مقاومت نهایی وارد شود، به این محصول، فولاد با سستی کم می گویند.

کابل های پیش تنیده

از بافته شدن تعدادی مفتول به دور هم، کابل های پیش تنیده ساخته می شوند. کابل ها معمولا به صورت 7 یا 19 تسمه تهیه می شوند که نوع اول آن کاربرد بیشتری دارند.

کابل ها مانند مفتول ها به صورت سستی معمولی و سستی کم تهیه می شوند و تنش جاری شدن آن ها همانند مفتول ها اندازه گیری می شود.

میله های فولادی

میله ها با افزودن آلیاژهای مخصوص در هنگام تولید فولاد و سپس اصلاح سرد میلگردهای تولیدشده، تهیه می شوند و در مرحله آخر عملیات آزادسازی تنش را بر روی آن انجام می دهند.

وسایل و ابزار مورد نیاز پیش تنیدگی

پیش کشیده

  1. تکیه گاه ها و بستر مخصوص کارهای پیش کشیده
  2. قالب های مخصوص برای ساخت قطعه موردنظر
  3. جک مخصوص و پمپ هیدرولیک برای اعمال نیرو
  4. ویبراتورهای متصل به قالب برای لرزاندن آن

پس کشیده

  1. غلاف هایی که پیش از بتن ریزی در محل مربوطه قرار می گیرند
  2. جک مخصوص و پمپ هیدرولیک به منظور ایجاد نیرو در جک
  3. پمپ فشار قوی برای تزریق دوغاب سیمان در داخل غلاف

کاربرد بتن پیش تنیده

  • ساخت تیرها
  • کف طبقات
  • پل هایی که دهانه های آن ها از طول زیادی برخوردار است
  • اسکله ها
  • سقف های دال تخت
  • پارکینگ های طبقاتی
بتن

نحوه عملکرد بتن پیش تنیده

در سقف هایی که با بتن پیش تنیده ساخته می شوند، نیروی اضافی فشاری در بتن بوجود می آید و قسمتی از تنش های کششی آن آزاد می شود. درنتیجه مقطع فشاری بتن افزایش می یابد.

در این سقف ها، نیروی بتن به وسیله کشش کابل ها بعد از بتن ریزی و دستیابی به استحکام موردنیاز، ایجاد می شود. این روش به صورت کارگاهی و کارخانه ای انجام می پذیرد.

در اجرای سقف های پیش تنیده در ابتدا غلاف های فلزی جایگذاری می شوند. سپس کابل ها درون غلاف قرارداده می شوند. پس از بتن ریزی و ایجاد مقاومت لازم در بتن، کشیده می شوند.

در آخرین مرحله برای محافظت از کابل ها در برابر عواملی چون خوردگی و زنگ زدگی، دوغاب سیمان و یا مواد پلیمری را به درون غلاف ها تزریق می کنند.

کلام آخر

امیدواریم این نوشته از ساختمانچی توانسته باشد اطلاعات مورد نیاز شما کاربران گرامی را در مورد بتن پیش تنیده ارائه داده باشد. اگر نکته ای می دانید که ما در این نوشته ذکر نکردیم و همچنین نظرات و پیشنهادات خود را با اهالی ساختمانچی در میان بگذارید.